Η εργοθεραπεία αποτελεί τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στον ηλικιωμένο και το περιβάλλον του, προσφέροντας εξατομικευμένες λύσεις που μετατρέπουν το σπίτι σε χώρο ασφάλειας και αυτονομίας. Ο ρόλος του εργοθεραπευτή είναι καταλυτικός στην πρόληψη των πτώσεων, καθώς αξιολογεί τις συγκεκριμένες δυνατότητες και ανάγκες του ατόμου.

Οι περισσότερες πτώσεις καταγράφονται στο υπνοδωμάτιο (56%) λόγω δυσκαμψίας και αργών αντιδράσεων μετά τον ύπνο, ενώ ακολουθούν το μπάνιο και οι σκάλες (14% αντίστοιχα).

Η συνολική ασφάλεια εξαρτάται από τη σωστή οργάνωση του σπιτιού. Για την πρόληψη των ατυχημάτων, είναι απαραίτητο να διατηρούνται όλοι οι χώροι τακτοποιημένοι και ελεύθεροι από εμπόδια, ενώ οι σκάλες πρέπει να διαθέτουν σταθερές κουπαστές και επαρκή φωτισμό. Παράλληλα, ο ηλικιωμένος οφείλει να μεταφέρει διαρκώς μαζί του ένα φορτισμένο κινητό τηλέφωνο ή ένα σύστημα ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης, χρησιμοποιώντας ανοιχτή ακρόαση όπου είναι εφικτό. Τέλος, κρίνεται αναγκαία η δημιουργία και η γνωστοποίηση ενός σαφούς σχεδίου έκτακτης ανάγκης στην οικογένεια, τους φροντιστές και τους φίλους, ώστε να είναι όλοι προετοιμασμένοι για την άμεση αντιμετώπιση πιθανών περιστατικών.

Η εφαρμογή αυτών των παρεμβάσεων συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των πτώσεων, στη διατήρηση της ανεξαρτησίας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων, επιτρέποντάς τους να παραμένουν ασφαλείς στο οικείο περιβάλλον τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι στοχευμένες τροποποιήσεις στο μπάνιο, την κουζίνα και το υπνοδωμάτιο είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την εξάλειψη των καθημερινών κινδύνων.

Πώς μπορείτε να τροποποιήσετε το υπνοδωμάτιο;

1. Ανύψωση του κρεβατιού κατά περίπου 15 cm (ιδανικό ύψος 46–58,5 cm).
2. Τοποθέτηση πτυσσόμενης λαβής ή κάγκελου δίπλα στο κρεβάτι για ασφαλή έγερση και κατάκλιση.
3. Απομάκρυνση ή στερέωση χαλιών με ταινία διπλής όψεως.
4. Τοποθέτηση των συχνότερα χρησιμοποιούμενων ρούχων σε χαμηλά ράφια.
5. Απομάκρυνση εμποδίων από το δάπεδο (παπούτσια, χαλάκια, αντικείμενα).
6. Επαρκής νυχτερινός φωτισμός.
7. Ανεμπόδιστη διαδρομή από το κρεβάτι προς το μπάνιο.
8. Εγκατάσταση συστήματος ενδοεπικοινωνίας ή ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης.

Ποιες αλλαγές πρέπει να γίνουν στο μπάνιο;

Το μπάνιο αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο χώρο πτώσεων, αλλά συνδέεται με τους σοβαρότερους τραυματισμούς λόγω των ολισθηρών επιφανειών και των εμποδίων που υπάρχουν στον χώρο.

• Χρήση σανίδας ή καρέκλας μπανιέρας για ασφαλή είσοδο και έξοδο.
• Τοποθέτηση ανυψωτικού λεκάνης.
• Εγκατάσταση ανακλινόμενων μπαρών στήριξης δίπλα στη λεκάνη.
• Αντιολισθητικός τάπητας στη ντουσιέρα ή στο μπάνιο.
• Τοποθέτηση όλων των απαραίτητων αντικειμένων κοντά στον χρήστη.
• Χρήση βοηθημάτων προσωπικής υγιεινής με μακριά λαβή.
• Σχεδιασμός πόρτας που επιτρέπει πρόσβαση σε περίπτωση πτώσης.
• Άμεση απομάκρυνση νερών από το δάπεδο.
• Σκούπισμα σε καθιστή θέση και αποφυγή σκυψίματος.

Πώς θα κάνετε την κουζίνα πιο ασφαλή;

Η κουζίνα είναι ένας χώρος όπου η πολύωρη ορθοστασία, η μεταφορά βάρους και η πρόσβαση σε ψηλά ράφια αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων.

• Αποφυγή πολύωρης ορθοστασίας κατά την προετοιμασία φαγητού.
• Χρήση καθίσματος ή ειδικά διαμορφωμένου πάγκου εργασίας.
• Αποφυγή πρόσβασης σε ψηλά ράφια.
• Τοποθέτηση βαρύτερων σκευών σε χαμηλά και εύκολα προσβάσιμα σημεία.
• Χρήση μικρότερων και ελαφρύτερων σκευών μαγειρικής.
• Απομάκρυνση ή στερέωση χαλιών και προστατευτικών ταπήτων.

Πώς να προσαρμόσετε τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής;

Η πραγματοποίηση δραστηριοτήτων καθημερινής ζωής σε καθιστή θέση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο απώλειας ισορροπίας και πτώσης.

• Ένδυση και υπόδηση σε καθιστή θέση.
• Χρήση καλτσοφορετή για εφαρμογή καλτσών χωρίς σκύψιμο.
• Αποφυγή ακατάλληλων παντοφλών που δεν συγκρατούν το πέλμα.
• Επιλογή σταθερών παντοφλών τύπου παπουτσιού.
• Χρήση άνετων υποδημάτων με απορρόφηση κραδασμών και καλή στήριξη, ιδιαίτερα σε άτομα με παραμορφώσεις ποδιών ή σακχαρώδη διαβήτη.
• Αποφυγή υποδημάτων με τακούνι.

Μιχελής Αγαμέμνων, MScΕργοθεραπευτής

Αναπληρωτής Προϊστάμενος Τμήματος Προστασίας Τρίτης Ηλικίας Δήμου Παιανίας

Μέλος Ε.Δι.Κ.Ε (FFN Gr)