Γιατί οι πτώσεις στην τρίτη ηλικία αποτελούν σημαντικό πρόβλημα;

Οι πτώσεις αποτελούν σημαντικό πρόβλημα υγείας σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών. Είναι γνωστό ότι, 3 στους 10 ανθρώπους άνω των 65 ετών και 5 στους 10 άνω των 80 ετών αναφέρουν μία πτώση κάθε χρόνο. Το 2021 καταγράφονται περίπου 45 εκατομμύρια πτώσεις παγκοσμίως, κάτι που υποδεικνύει αύξηση κατά 82% σε σχέση με το 1990.

Σε ένα ποσοστό 30% οιπτώσεις έχουν ως αποτέλεσμα τραυματισμό, που απαιτεί ιατρική φροντίδα, όπως στην περίπτωση ενός κατάγματος. Οι πτώσεις συνδέονται ακόμα, λόγω των τραυματισμών, με αναπηρία και περιορισμό των καθημερινών δραστηριοτήτων, αλλά και με την απώλεια εμπιστοσύνης στις δυνάμεις τους, λόγω του φόβου για νέα πτώση.

Τέλος, αποτελούν βασική αιτία νοσηρότητας μετά από τραυματισμό σε άτομα άνω των 65 ετών είτε λόγω κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων, είτε καταγμάτων, όπως το κάταγμα ισχίου, με σημαντική επιβάρυνση της υγείας από την παρατεταμένη κατάκλιση και τον περιορισμό της κινητικότητας.

Ποιοι είναι οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου;

Οι πτώσεις συνήθως δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε συνδυασμό αιτιών. Η μυϊκή αδυναμία, οι διαταραχές ισορροπίας, τα προβλήματα όρασης και ακοής, οι χρόνιες παθήσεις (όπως η νόσος Parkinson, ο σακχαρώδης διαβήτης κλπ) αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Παράλληλα, η λήψη πολλών φαρμάκωνμπορεί να προκαλέσει ζάλη ή υπόταση και άρα πτώση.

Σημαντικό ρόλο παίζουν,επίσης, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως ο ανεπαρκής φωτισμός σε ένα δωμάτιο, χαλιά που γλιστρούν, εμπόδια στους διαδρόμους και ακατάλληλα υποδήματα. Ίσως ο πιο σημαντικός δείκτης για νέα πτώση να είναι η εκδήλωση πτώσης κατά το τελευταίο έτος.

Πώς μπορούν να προληφθούν οι πτώσεις;

Η πρόληψη βασίζεται σε πολυπαραγοντική προσέγγιση από διεπιστημονική ομάδα. Αρχικά κρίνεται αναγκαία η αξιολόγηση του κινδύνου πτώσεων, ώστε να προσδιορισθεί το επίπεδο του κινδύνου πτώσεων και να γίνουν αντιληπτοί οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου, ώστε να γίνουν οι κατάλληλες παρεμβάσεις.

Η τακτική σωματική άσκηση, με έμφαση στην ενδυνάμωση των κάτω άκρων και στην ισορροπία, έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική. Επιπλέον, η αναθεώρηση της φαρμακευτικής αγωγής από τον θεράποντα ιατρό, η διόρθωσηπροβλημάτων όρασης και η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, όπου ενδείκνυται, συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου.

Εξίσου σημαντική είναι η διαμόρφωση ασφαλούς οικιακού περιβάλλοντος, με καλό φωτισμό, αντιολισθητικές επιφάνειες και χειρολαβές στο μπάνιο και στις σκάλες. Αυτές είναι μερικές καλές πρακτικές, ωστόσο σε κάθε περίπτωση ο σχεδιασμός για την πρόληψη νέων πτώσεων θα πρέπει να ανατεθεί σε μία ομάδα επαγγελματιών υγείας, οι οποίοιθα πρέπει να λαμβάνουν υπόψητην άποψη του ατόμου και να παρέχουν ένα εξατομικευμένο σχέδιο που να ταιριάζει στις ανάγκες, στα ενδιαφέροντα και στις δυνατότητές του.

Τι πρέπει να κάνουμε μετά από μία πτώση;

Μετά από μία πτώση, ακόμη και αν δεν υπάρχει εμφανής τραυματισμός, είναι σημαντικό να ενημερωθεί ο προσωπικός ιατρός. Η διερεύνηση των αιτίων μπορεί να αποκαλύψει προβλήματα που δεν είχαν προηγουμένως διαγνωστεί. Εάν υπάρχει έντονος πόνος, αδυναμία στήριξης ή υποψία κατάγματος, απαιτείται άμεσα εκτίμηση από ορθοπεδικό. Παράλληλα, δεν πρέπει να αγνοείται ο φόβος νέας πτώσης, καθώς συχνά οδηγεί σε μειωμένη κινητικότητα και περαιτέρω απώλεια μυϊκής δύναμης.

Η συμμετοχή σε προγράμματα αποκατάστασης και πρόληψης μπορεί να βοηθήσει να ανακτήσει κανείς την αυτοπεποίθησή του και να διατηρήσει την ανεξαρτησία του. Σε καμία περίπτωση δεν αγνοούμε μία πτώση.

Κοθώνας Κωνσταντίνος, RN, MSc, PhD(c),

Λοχαγός (ΥΝ), 401 ΓΣΝΑ

Ταμίας ΔΣ Ε.Δι.Κ.Ε. (FFNGr)

European Regional Coordinator-FFN Global